16.2 C
Veldhoven
woensdag 27 oktober 2021
spot_img
Meer

    De geschiedenis van kindertehuis De Sprankel eindelijk veilig bewaard bij BHIC

    Leestijd: 4 minuten

    In 1948 werd er in Veldhoven een nieuw gebouw geopend, dat veel Veldhovenaren die 50 jaar of ouder zijn, nog wel zullen kennen als “De Sprankel”. Wie in Veldhoven-dorp op een van de lagere scholen zat, ergens in de jaren ’50-’60-’70, had vrijwel zeker één of meer kinderen van De Sprankel in zijn of haar klas.

    In het begin werd De Sprankel nog gerund door de nonnen.[01]Orde: De Dochters van O.L. Vrouwe van het H. Hart  Ze waren daar in de oorlogsjaren al mee begonnen in Eindhoven, maar hadden na enkele jaren behoefte aan een veel ruimere locatie. Het kindertehuis heette toen nog niet De Sprankel, maar St. Jozef.

    Die naamsverandering kwam pas in 1963, toen het werd overgenomen door een lekenstichting. Er bleven wel wat zusters werken, de laatsten daarvan gingen pas in 1982 weg. Uiteindelijk nam de stichting Jantje Beton zijn intrek in het hoofdgebouw en werd de naam daarvan

    veranderd in De Buitenjan. Dit complex werd vooral gebruikt als vakantieoord voor kinderen. Stichting De Combinatie Jeugdzorg Zuidoost-Brabant (voorheen De Sprankel) gebruikt het overige gedeelte van het terrein nu nog voor jeugdopvang.

    Oud-Sprankelaar Nathalie Hexspoor organiseerde jaren geleden (2012) een reünie voor voormalige Sprankel-kinderen. In de aanloop naar de reünie werd onder andere een besloten Facebook-groep opgericht, die binnen korte tijd al zo’n 150 tot 200 leden had. Hier werden niet alleen foto’s en anekdotes gedeeld. Er werd ook door de leden op zoek gegaan naar nog meer oud-bewoners en oud-medewerkers van de voormalige Sprankel.

    Nathalie Hexspoor, tijdens haar speech op de reünie van De Sprankel (2012), waarvoor zij het initiatief nam
    Gezellig samen aan tafel

    Van deze groep is bijna iedereen ook op de reünie geweest. Die, dat mag echt wel gezegd worden, een enorm succes is geworden. Er wordt in elk geval vanuit de groep alweer een hele poos geroepen om een herhaling, dat zegt op zich al genoeg. Of en wanneer die ook werkelijk plaatsvindt, is nog niet zeker. Ook is de Facebookgroep sinds de reünie nog verder gegroeid qua aantal leden, de teller staat vandaag de dag op 258. Er komen nog regelmatig leden bij.

    Nathalie over documentatie over De Sprankel: “Er is nog wel veel, maar dat ligt overal en nergens. Het is niet centraal bewaard gebleven. Door de FB groep werd duidelijk hoeveel er nog is, maar dat het niet vindbaar is. Er was behoefte aan een verzamelplek om de verhalen en foto’s veilig te stellen.”

    Een zuster met een kindje dat net aankwam
    op de Sprankel (of vertrok, misschien

    Wat er aan fotomateriaal was bij de leden, werd in de groep gedeeld en zo ontstond toch een mini archief. Ook zijn er veel anekdotes te vinden. Sommigen zagen voor het eerst in hun leven een foto van zichzelf in hun jonge jeugdjaren! Er kwamen zelfs complete fotoalbums tevoorschijn via voormalig leidinggevenden van De Sprankel. Dat waren voor de Sprankelaars natuurlijk prachtige, emotionele vondsten.

    De zuster helpen met het sjouwen van de pannen

    “Het is natuurlijk fantastisch dat we nu zoveel materiaal bij elkaar verzameld hebben en dat er een plek is waar we onze herinneringen kunnen delen in een veilige, besloten omgeving. Maar hoe lang gaat Facebook nog bestaan? En wat als er iets met mij (beheerder van de groep) gebeurt? Dan is alles straks misschien weer weg!”

    – Nathalie Hexspoor

    Nathalie is al enkele jaren bezig met de vraag hoe het ontstane archief op Facebook op een betere manier bewaard kan blijven, maar vond tot voor kort niet echt een oplossing die duurzaam is. Tot ze in een nieuwsbrief van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC[02]Ook bekend als Het Geheugen van Brabant) een oproep las.

    Wat bleek, het BHIC is bezig een collectie aan te leggen over voormalige kostscholen en internaten in Brabant en Limburg. Er waren er daar heel veel van, vanwege de katholieke kerk. Die deed veel aan liefdadigheid. Verzorging en opvang van kinderen, het geven van onderwijs, de wijkverpleging en

    parochiewerk. Zorg voor minder bedeelden. Daaruit zijn veel kostscholen, kindertehuizen en internaten ontstaan. De Sprankel is daar slecht één voorbeeld van.

    Nathalie dacht, die oproep is misschien wel het antwoord op mijn vraag. Dus nam ze contact op met het BHIC. Ze vertelde over de Facebook groep en de reünie en hoe emotioneel en waardevol die voor de mensen waren. De hele opzet van wat & hoe rondom de nieuwe collectie staat nog in de kinderschoenen bij BHIC en ze hadden zeker interesse.

    De Facebook groep verraste het BHIC door de hoeveelheid aan informatie die ze er aantroffen. Of er meer van dergelijke online gemeenschappen zijn waar zoveel te vinden is, weten we niet zeker. Maar dit is wel heel bijzonder. Het Kostscholen en Internaten project van het BHIC betreft een langdurig lopend project. Die wordt deels in een online collectie voor het publiek beschikbaar gesteld. Omdat De Sprankel natuurlijk niet het enige kindertehuis/internaat/kostschool was in de regio, valt er nog wel heel veel werk te verrichten.

    Op dit moment is er al een deel online te zien. Er is een foto collectie waar je op een foto kunt klikken om te zien waar en waneer de foto is genomen. En er is een pagina genaamd Het klooster bij Kindertehuis Sint Jozef te Veldhoven, waar onderaan veel reacties te vinden zijn van voormalige bewoners van Sint Jozef/De Sprankel.

    Nathalie is blij dat een gedeelte van de verzamelde informatie, foto’s en anekdotes nu duurzaam bewaard blijft, omdat die wordt opgenomen in de collectie van het BHIC. Tegenwoordig vind je geen kindertehuis meer in de vorm van de Sprankel destijds. De Sprankelaars vormen een groep bijzondere (inmiddels volwassen) kinderen, met ieder zijn of haar eigen bijzondere geschiedenis, die door de jaren heen allemaal op die mooie, bijzondere plek hebben gewoond die De Sprankel heet. Dat is uniek. En dat verdient het om herinnerd te worden. Dankzij het BHIC zal in elk geval een belangrijk deel bewaard blijven voor toekomstige generaties.

    Een nonnetje dat liefdevol een nog heel jong kindje op schoot heeft

    Voetnoten & Bronnen

    Voetnoten & Bronnen
    01 Orde: De Dochters van O.L. Vrouwe van het H. Hart 
    02 Ook bekend als Het Geheugen van Brabant

    11 REACTIES

    Abonneer
    Laat het weten als er nieuwe reacties zijn
    guest

    Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

    11 Reacties
    Oudste
    Nieuwste Meest gestemd
    Inline feedbacks
    Bekijk alle reacties
    Trapatoni
    Correspondent
    7 maart 2021 14:41

    TOP…een 10 geweldig

    Arjan Veraart
    Gast
    Arjan Veraart
    7 maart 2021 15:37

    Leuke publicatie! Een van de toenmalige en zeer bevlogen directeuren was Antoon van Rixtel. Ben jaren bevriend geweest met zijn zoon Maarten.

    Paula van Gerwen-Liebregts
    Gast
    Paula van Gerwen-Liebregts
    7 maart 2021 16:50

    Heel mooi! De tuinman heette Jan Dankers, zijn vrouw Marie. Ze woonden met hun gezin in het huis rechts van de ingang. In de (strenge) winters, bleven de lagere school kinderen van de Sprankel (toen nog St. Jozef) bij families in het dorp eten tussen de middag. Dan hoefden ze in de middag pauze niet op en neer naar de Locht. Mijn vader leverde de groenten en het fruit bij de nonnen. Bij ons bleven ook eerst één en daarna twee meisjes over. Ik weet nog dat ze uit Tilburg kwamen, maar hun namen weet ik niet meer. Het waren… Lees verder »

    Nathalie Hexspoor
    Lid
    Nathalie Hexspoor
    7 maart 2021 19:14

    Leuke publicatie!
    Benieuwd ook naar de reacties/verhalen die het misschien nog losmaakt bij deze of gene.
    Ik was een Sprankel-kind in de jaren ‘80.

    Gabriella Bazelmans
    Gast
    Gabriella Bazelmans
    8 maart 2021 09:10

    Superleuk om zo meer te weten te komen over de plaats waar mijn man JanPieter Bazelmans en schoonzus Fieke Bazelmans en schoonbroer Ton opgroeide … hoe heet de fb groep dan ga ik daar ook ons toevoegen.

    Gerelateerde Artikelen

    Volg Ons Op:

    211volgersLike
    21volgersVolg
    45volgersVolg
    - Advertentie -

    Laatste Artikelen

    11
    0
    Zou graag je gedachten willen weten, laat een reactie achter alsjeblieftx
    ()
    x